Elektrokonvülsif Tedavi: EKT Hakkında Bilmeniz Gereken Önemli Bilgiler

blog

#1

Elektrokonvülsif tedavi (EKT), tıp pratiğinde kullanılan en tartışmalı tedavilerden biridir. Bazı psikiyatristler, EKT’nin hayat kurtarıcı bir psikiyatrik tedavi olduğuna inanırken, bazı psikiyatristlerinde EKT’nin etkinliği ve ilişkili yan etkileri konusunda ciddi endişeleri vardır.

Günümüzde uygulanan EKT, tarihsel olarak (çoğunlukla elektroşok tedavisi olarak anılacaktır.) gerçekleştirilen prosedürden çok farklıdır. Günümüzün tedavi anlayışına göre EKT çoğunlukla şiddetli depresyonla mücadelede ağrısız, etkili ve güvenli bir önlemdir.

EKT Neden Yapılır ?

EKT genellikle klinik tedaviye, bilişsel davranışçı terapi ve ilaç tedavisi gibi diğer tedavi yöntemlerine yanıt vermeyen, dirençli klinik depresyon gösteren hastaları tedavi etme amaçlı kullanılır.

Çoğu durumda bu yöntemleri kullanarak hastaların semptomlarını iyileştirme girişimleri, EKT’nin savunulmasından önce başarısız olmuştur. Şiddetli klinik depresyonun yanı sıra, EKT kullanımı ile düzelebilecek diğer durumlar arasında bipolar bozukluk ve katatoni vardır.

EKT Nasıl Yapılır ?

EKT ilk olarak 1930’larda tanıtıldı. 50’li ve 60’lı yıllar boyunca çeşitli koşullar için popüler bir tedavi oldu.

Bugün, EKT prosedürün kullanımı az sayıdaki çok ciddi koşullar ile sınırlıdır. Çoğu durumda, tedavi genellikle iki ila dört haftalık bir süre boyunca alternatif günlerde haftada üç kez planlanır.

Tavsiye edilen EKT prosedürü ilk 3 EKT’nin üstü üste alınması ve ardından birer gün ara ile hastanın durumuna göre uygunlanması ie yapılır.

Standart EKT protokolünün bir parçası olarak, hastanın bilgilendirilmiş onamı tedavi uygulanmadan önce alınır. Örneğin, ülkemizde diğer tüm tedavi seçenekleri tükendiğinde ve EKT’nin hayat kurtarıcı olduğuna inanıldığında hastanın rızası olmadan uygulanır.

Bu durum özellikle yemek yememe ve su içmeme gibi katatoni halindeki hastalar da gerçekten hayat kurtarıcı olmaktadır. EKT uygulaması aşağıdaki şekillerde farklılık gösterebilir:

  • Elektrotların yerleştirilmesi.

  • Tedavi sıklığının belirlenmesi.

  • Elektrik dalga şeklinin ve süresinin belirlenmesi.

Tedaviden önce

Tedaviden önce hastaya bilinçsiz hale getirmek için kısa etkili bir anestezi uygulanır. Kullanılan anestezik örnekleri metoheksital, etomidat ve tiyopentaldir. Süksinilkolin gibi bir kas gevşetici de kullanılabilir ve bazen tükürüğü önlemek için atropin uygulanır.

Elektrot yerleştirme

Tek taraflı EKT için, hastanın başının bir tarafına iki elektrot yerleştirilir. Tek taraflı tedavi, bellek kaybını sınırlamak için başlangıçta kullanılabilir. Elektrotlar başın her iki tarafına yerleştirildiğinde, tedavi bilateral EKT olarak adlandırılır. İngiltere’de hastalar genellikle iki taraflı EKT alırlar.

EKT tedavisi

Elektrotlar, bireyin iki taraflı EKT durumunda nöbet eşiğinin yaklaşık bir buçuk katı veya tek taraflı EKT kullanıldığında eşiğin 12 katına kadar bir elektriksel uyarı sağlar. Kısaca küçük bir elektrik akımının elektrot kullanarak kişinin beynine iletilmesini içeren bir tedavidir.

Bu üç faktör hasta sonuçlarını ve yan etkileri önemli ölçüde etkiler. Çoğu durumda, ilaç tedavisi genellikle tedaviden sonra devam eder ve bazı hastalar idame tedavisi olarak daha fazla EKT alırlar. Hastanın kan oksijen seviyesi, EKG ve EEG, tedavi boyunca dikkatle izlenir.

EKT Sonrası Neler Olur ?

EKT tedavisi görenler ve EKT tedavisi sonrası yaşananlar hakkında yapılan araştırmaya göre. Amerikan Psikiyatri Birliği (APA) raporunda, elektrokonvülsif terapi (EKT) geçiren hastaların çoğunluğu, yaşadıkları deneyimi bir dişçiye gitmekten farksız olduğunu belirtiyorlar.

Raporda birçok hastanın aslında EKT’yi, dişçi ziyaretinden daha az sıkıntıya soktuğunu ve çoğunluğun gerektiğinde tekrar EKT almaya istekli olacağını belirtmektedir.

EKT ile ilgili rapora göre, tedavi gören hastaların çoğu EKT’yi yararlı ve hatta hayat kurtarıcı bulmuştur. Aksine, diğer hastalar utanç verici, sıkıntılı, korkmuş olarak belirttiler. Ufak bir kesim hasta ise rıza gösterilmeden devam edilen EKT’yi, kötü muamele ve gereksiz olarak tanımlamışlardır.

EKT’nin Yan Etkileri Nelerdir ?

EKT’nin tartışmalı bir terapi olarak kabul edilmesinin başlıca nedenlerinden biri, tedavinin bellek üzerindeki olası etkileri ile ilgilidir. EKT, retrograd amneziye (tedaviden önce var olan anıların kaybı) ve anterograd amneziye (tedaviden sonra oluşan hafıza kaybı) neden olabilir. EKT tedavisi yan etkileri içerisinde büyük çoğunlukla şikayet edilen yan etki bu durumdur.

Bununla birlikte, hastalar tedavinin sağlayabileceği depresyon semptomlarından kurtulmak için EKT ile ilişkili hafıza kaybının kabul edilebilir bir bedel olduğunu düşünebilirler. Tedavi programı sırasında herhangi bir noktada onay alınabileceğinden, birçok hasta rahatsız olduklarında veya yan etkilerden endişe duyduklarında EKT’yi kesebilirler.

Kaynak:

http://www.hopkinsmedicine.org/psychiatry/specialty_areas/brain_stimulation/images/DepBulletin407_ECT_extract.pdf
http://www.health.vic.gov.au/mentalhealth/ect/ect.pdf

Psikiyatrik Blog.
Psikiyatrik Bilgi Kaynağı.