Plasebo Etkisi Nedir ?

blog

#1

Akıl, vücut üzerinde güçlü bir etkiye sahip olabilir ve bazı durumlarda vücudun iyileşmesine yardımcı olabilir. Akıl, bazen sahte bir tedavinin gerçek bir tedavi sonucuna, plasebo etkisi olarak bilinen bir olguya sahip olduğuna inanarak sizi kandırabilir. Bazı durumlarda, bu plasebo gerçek tıbbi tedavilerin etkilerini taklit edecek kadar güçlü bir etki yapabilir.

Ancak plasebo etkisi sadece olumlu düşünceden daha fazlasıdır. Sahte bir tedaviye bu yanıt ortaya çıktığında, birçok hastanın esasen bir “şeker hapı” na ne yanıt verdikleri konusunda hiçbir fikri yoktur. Plasebolar genellikle doktorların ve bilim adamlarının yeni ilaçların fizyolojik ve psikolojik etkilerini keşfetmesine ve daha iyi anlamasına yardımcı olmak için tıbbi araştırmalarda kullanılmaktadır.

Plasebo etkisinin neden önemli olduğunu anlamak için, nasıl ve neden işe yaradığı hakkında biraz daha fazla bilgi sahibi olmak önemlidir.

Plasebo Etkisine Daha Yakın Bir Bakış

Plasebo etkisi, bazı insanların etkisiz madde veya sahte tedavi uygulandıktan sonra bir yararı deneyimlediği bir olgu olarak tanımlanmaktadır.

Tam olarak bir plasebo nedir? Plasebo, steril su, tuzlu su çözeltisi veya şeker hapı gibi bilinen tıbbi etkileri olmayan bir maddedir. Plasebo, bazı durumlarda çok gerçek bir tepki üretebilen sahte bir tedavidir.

İnsanlar neden sahte tedaviler sonucunda gerçek değişimler yaşarlar?

Plasebo etkisinde hastanın beklentileri önemli bir rol oynar; Bir kişi tedaviyi ne kadar süreceğini beklerse, plasebo tepkisi göstermesi daha olasıdır. Çoğu durumda, aldıkları tedaviyi bilmeyen kişi aslında bir plasebodur.

Bunun yerine, gerçek tedavinin alıcısı olduklarına inanırlar. Plasebo, bir hap, enjeksiyon veya sıvı olup olmadığına bakılmaksızın gerçek tedaviye benzeyecek şekilde tasarlanmıştır, ancak maddenin tedavi etmek için kullandığı hastalık veya durum üzerinde gerçek bir etkisi yoktur.

Bir “plasebo” ve “plasebo etkisi” nin farklı şeyler olduğuna dikkat etmek önemlidir. Plasebo terimi, etkisiz maddenin kendisine atıfta bulunurken, plasebo etkisi terimi, tedavinin kendisine atfedilemeyen bir ilacın alınmasına yönelik herhangi bir etkiyi ifade eder.

Plasebolar Tıbbi Araştırmalarda Nasıl Kullanılır ?

Tıbbi araştırmalarda, bir çalışmada bazı hastalar bir plasebo verilebilirken, diğer katılımcılar gerçek tedaviyi alabilirler. Bunu yapmanın amacı, tedavinin gerçek bir etkisi olup olmadığını belirlemektir. Gerçek ilacı alan katılımcıların plasebo alanlara göre belirgin bir iyileşme göstermesi halinde, çalışma ilacın etkinliğine dair iddiayı desteklemeye yardımcı olabilir.

Plasebo bir hastalık üzerinde herhangi bir etkiye sahip olmasa da, bazı insanların nasıl hissettiği üzerinde çok etkili olabilir. Bu etkinin ne kadar güçlü olabileceği çeşitli faktörlere bağlı olabilir. Plasebo etkisini etkileyebilecek bazı şeyler şunlardır:

  • Hastalığın doğası.

  • Hastanın ne kadar güçlü bir şekilde çalışacağına inanması.

  • Hastanın görmeyi beklediği cevap türü.

  • Bir doktorun tedavinin etkinliği hakkında ilettiği olumlu mesajların türü.

  • Genler ayrıca insanların plasebo tedavilerine nasıl tepki verdiğini de etkileyebilir.

Bir çalışma, bazı insanların plasebolara daha güçlü yanıt vermek için genetik bir yatkınlığa sahip olabileceğini öne sürmüştür. Çalışmada, beynin prefrontal korteksinde dopamin seviyelerini kontrol eden bir genin yüksek ya da düşük varyasyonları olan hastalar, plaseboya farklı tepkilere sahipti. Genin yüksek dopamin versiyonuna sahip olanlar, plasebo tedavisine, genin düşük dopamin versiyonuna sahip olanlara göre daha fazla tepki gösterme eğilimindedir.

Araştırmalar, bu genin yüksek dopamin versiyonuna sahip kişilerin de daha yüksek ağrı algısı ve ödül arayışına sahip olma eğiliminde olduğunu bulmuştur.

Yeni ilaçları ve diğer tedavi yaklaşımlarını test ederken bilim adamları, bu yeni tedavinin herhangi bir potansiyel riskten ağır basan bir hastalığı tedavi etmek için değerli olup olmadığını öğrenmeye ilgi duyarlar. Araştırmaları sayesinde tedavinin etkili olup olmadığını, üretebilecekleri yan etkilerin türünü, hangi hastaların en çok yarar sağlayabileceğini ve mevcut diğer tedavilerden daha az mı etkili olduğunu öğrenmek isterler.

Bir tedavinin plaseboya olan etkilerini karşılaştırarak, araştırmacılar ilacın etkilerinin tedaviye bağlı olup olmadığını veya başka bir değişkenin neden olup olmadığını belirleyebilmeyi umuyorlar.

Bir Plasebo Kullanmanın Avantajları

Medikal ve psikolojik çalışmalarda bir plasebo kullanmanın en büyük avantajlarından biri, araştırmacıların beklentilerin sonuca ulaşabileceği etkiyi ortadan kaldırması veya minimize etmesidir. Araştırmacılar belirli bir sonuç bulmayı beklerlerse katılımcıların, araştırmacıların bulmayı umduklarını tahmin etmelerine yol açabilecek talep özellikleri olarak bilinen ipuçlarını farkında olmadan iletebilirler. Sonuç olarak, katılımcı davranışları bazen değişebilir.

Bunu en aza indirgemek için araştırmacılar bazen çift-kör bir çalışma olarak bilinen şeyi yaparlar. Bu tür çalışmalar hem deneycileri hem de katılımcıların gerçek tedaviyi kimin aldığını ve yanlış tedaviyi aldığını bilmiyor. Araştırmayı etkileyen ince önyargıların riskini en aza indirerek, araştırmacılar hem ilacın hem de plasebonun etkilerine daha iyi bakabiliyorlar.

Plasebo Etkisi Örnekleri

Örneğin, bir katılımcı, yeni bir baş ağrısı ilacının etkinliğini belirlemek için bir çalışmada gönüllü olduğunu hayal edelim. İlacını aldıktan sonra baş ağrısının hızlı bir şekilde dağıldığını ve daha iyi hissettiğini fark eder. Ancak daha sonra, plasebo grubunda olduğunu ve kendisine verilen ilacın sadece bir şeker hapı olduğunu öğrenir.

En çok çalışılan ve en güçlü plasebo etkilerinden biri, ağrının azaltılmasıdır. Bazı tahminlere göre, insanların yaklaşık yüzde 30 ila 60’ı, plasebo hapı aldıktan sonra ağrılarının azaldığını hissedeceklerdir.

Bazı durumlarda, gerçek tıbbi tedaviler bile plasebo etkisinden yararlanabilir. Araştırmacılar, bir tedavinin etkinliğinin bir hekim tarafından ne kadar olumlu bir şekilde iletildiğinin, hastaların tedaviye ne kadar iyi yanıt verdikleri üzerinde bir etkiye sahip olduğunu bulmuşlardır.

Psikoloji Deneylerinde Plasebo Etkisi

Plasebolar gerçek bir tedavi olmamasına rağmen, araştırmacılar hem fiziksel hem de psikolojik etkilerinin çeşitliliğine sahip olduklarını bulmuşlardır. Plasebo gruplarındaki katılımcılar kalp hızı, kan basıncı, anksiyete düzeyleri, ağrı algısı, yorgunluk ve hatta beyin aktivitesinde değişiklikler göstermiştir. Bu etkiler, beynin sağlıklı olduğuna işaret eder.

Plasebo Etkisi Nedir?

Araştırmacılar, plasebo etkisinin çalıştığını bilmelerine rağmen, bu etkinin nasıl ve niçin gerçekleştiğini tam olarak anlamadılar. Bazı kişilerin neden sadece bir plasebo aldıklarında bile değişiklik yaşadıkları konusunda araştırmalar devam etmektedir. Bu fenomenin açıklamalarına bir dizi farklı faktör katkıda bulunabilir.

Plasebo ayrıca yan etkiler üretebilir

Tersine, bireyler bir plaseboya yanıt olarak negatif semptomlar yaşayabilir, bazen “nocebo etkisi” olarak adlandırılan bir yanıttır. Örneğin, bir hasta bir plaseboya yanıt olarak baş ağrısı, mide bulantısı veya baş dönmesi olduğunu bildirebilir.

Plasebo Etkisi Ne Kadar Güçlü ?

Plasebo etkisi hastaların nasıl hissettiğini etkileyebilirken, çalışmalar plasebo etkilerinin altta yatan hastalık üzerinde önemli bir etkiye sahip olmadığını öne sürmektedir. Plaseboların kullanımını içeren 200’den fazla araştırmanın önemli bir derlemesi, plaseboda hastalık üzerinde önemli bir klinik etkiye sahip olmadığını bulmuştur. Bunun yerine, plasebo etkisinin, özellikle mide bulantısı ve ağrı algıları olmak üzere, hasta tarafından bildirilen sonuçlar üzerinde bir etkisi olmuştur.

Ancak, üç yıl sonra yapılan bir başka gözden geçirme, benzer popülasyonlarda hem plaseboların hem de tedavilerin benzer etkilere sahip olduğunu bulmuştur. Araştırmacılar, plaseboların uygun şekilde kullanıldığında, hastaları terapötik bir planın parçası olarak potansiyel şekilde yarar sağlayabileceği sonucuna varmışlardır.

Psikiyatrik Blog.
Psikiyatrik Bilgi Kaynağı.